Fielmann gebruikt cookies om u de best mogelijke service te geven. Als u op de website verder surft, stemt u in met het gebruik van cookies.
Fielmann in uw buurt zoeken
Werking van het oog
Het oog

Van de A van achterste oogkamer tot de Z van zonulavezels: zo werkt het zicht!

Als er geen licht is, kunnen wij niet zien. Het klinkt weliswaar als een kalenderwijsheid, maar het is de eerste stap op de weg van licht naar beeld.


Ogen hebben licht nodig opdat ze het visuele centrum in het brein de nodige informatie kunnen bezorgen, die dan in een fractie van een seconde omgezet wordt in een boom, een kat of een zonsondergang. Zien is een complex proces waarbij lichtprikkels de basis vormen. Licht bestaat uit elektromagnetische stralen van verschillende golflengtes.

Van licht naar beeld in vijf stappen

Alles wat we zien, wolken en waterflessen, rode kool en rocksterren, reflecteert licht. Die teruggekaatste lichtstralen komen op het hoornvlies terecht, dringen door de pupil naar binnen, komen dan op de ooglens terecht, gaan door een geleiachtige vloeistof in het binnenste van het oog om ten slotte op het netvlies op het achterste van het oog te belanden. Hier wordt het licht omgezet in zenuwimpulsen, die via de oogzenuw in het brein terechtkomen. Pas in het hoofd ontstaat er een beeld. Dit alles gebeurt tegen de "snelheid van het licht"!

De camera in je hoofd: het optische systeem

Om een beeld scherp te kunnen waarnemen, moet ons oog de lichtstralen op het netvlies in een brandpunt samenbrengen. Daarom wordt ons oog vaak vergeleken met een camera. Maar vergelijkt u een racewagen met een trapautootje? Het optische systeem van ons oog werkt wel als een camera die licht met behulp van een lens en een diafragma als foto vasthoudt op een film. Maar het wonder van het zien begint pas op het netvlies en pas in het brein ontstaat het beeld dat wij waarnemen. In dat proces spelen ook ervaringen en emoties een belangrijke rol.

Het optische systeem van ons oog bestaat uit hoornvlies, kamervocht, de ooglens en het glasachtig lichaam. Samen werken deze onderdelen van het oog zoals een focuslens met een breekwaarde van ongeveer 60 dioptrieën of, als we bij het voorbeeld van de camera blijven, met een brandpuntafstand van circa 22 mm. Doordat het binnenvallende licht wordt gebundeld ontstaat er een scherp beeld. Het licht wordt gereflecteerd door het waargenomen object en gaat dan door de pupil, die net zoals het diafragma van de camera door de reflex van de pupil de diameter kan veranderen, naar de achterkant van het oog in de richting van het netvlies. Onderweg, door het lenzensysteem van hoornvlies, kamervocht, ooglens en glasachtig lichaam, wordt het licht op één punt samengebracht.

Op de weg van licht naar beeld komen de stralen dus eerst terecht op de oogbol, of beter gezegd op het licht gewelfde, doorzichtige hoornvlies. De welving van het hoornvlies is voor ongeveer twee derde verantwoordelijk voor de lichtbreking.

Niemand kan objecten die veraf liggen en objecten die dichtbij liggen op hetzelfde moment scherp zien. Enkel dat wat wij precies fixeren, zien we het scherpst. Die aanpassing aan verschillende afstanden - we spreken hier van accommodatie - danken we aan het perfecte samenspel tussen de ooglens en de ciliaire spieren.

De ooglens is in fijne, spaakachtige zonulavezels aan deze ringvormige spier opgehangen. Bij het kijken dichtbij trekt de ciliaire spier samen. De lens neemt haar oorspronkelijke bolvorm aan en bereikt zo een hogere breekwaarde. Het binnenvallende licht wordt dus sterker gebroken Bij het kijken in de verte gebeurt het omgekeerde: de ciliaire spieren ontspannen zich, de lens wordt via de zonulavezels vlak getrokken en breekt het bijna parallel vallende licht minder sterk. De ciliaire spieren veranderen dus de kromming van de ooglens en beïnvloeden op die manier de breekkracht van het lenssysteem.

Dat gebeurt allemaal volledig automatisch en zonder ons toedoen: de breekkracht verandert traploos. Met het ouder worden vermindert de elasticiteit van de ooglens geleidelijk aan. Het gevolg daarvan is ouderdomsverziendheid (presbyopie), die met een leesbril of multifocale bril gemakkelijk valt te corrigeren.

Het wonder van het zien op het netvlies

Het optische systeem moet het licht dus samenbrengen opdat het in één brandpunt in het centrale kuiltje op het netvlies terechtkomt. Op het netvlies valt het licht dan op fotoreceptoren. Wat zich dan afspeelt, lijkt wel een wonder: vele miljoenen zintuigcellen zetten dat licht om in informatie voor ons brein. Lichtprikkels worden omgezet in de chemische taal van zenuwimpulsen, die op hun beurt elektrische prikkels versturen, die vervolgens over de zenuwbanen door het brein reizen. Het beeld dat op het netvlies ontstaat, is niet het beeld dat we "zien". Het netvliesbeeld is kleiner, de zijkanten zijn vaag en de wereld staat op zijn kop! Pas in ons brein "denken" we de wereld weer "juist" en staat alles wat we zien weer op zijn voetjes! Tot op vandaag is het fascinerende proces van het zien nog niet tot in het laatste detail onderzocht.

Op het netvlies bevinden zich miljoenen fotoreceptoren: de staafjes en kegeltjes. De staafjes zijn in de meerderheid en zijn lichtgevoeliger dan de kegeltjes. Ze worden al actief bij de minste lichtintensiteit en sturen hun impulsen naar het brein. Bij zwak licht gaat de detailscherpte wel wat verloren. Onze wereld verliest bovendien al snel haar kleur als het donker wordt: alles is grijs en onscherp. Hoe donkerder het wordt, hoe wijder de pupillen worden om zoveel mogelijk licht op te vangen. Daardoor verliest het beeld aan scherptediepte. De aanpassingen aan de duisternis wordt adaptatie genoemd. Van alle kleuren herkent de mens overigens de kleur geel ook nog bij zwak licht. Aangezien geel over het algemeen het meest contrastrijk is tegenover de omgeving, is het de ideale signaalkleur.

Kegeltjes maken de wereld mooi scherp en kleurrijk!

Ziet u rood? Dan worden er lichtstralen met een lange golf vanaf een oppervlak gereflecteerd. Korte golven zijn in onze waarneming blauw, middengolven groen. Als een object verschillende lange golven reflecteert, gelden de wetten van de bijkomende kleurmenging: er ontstaan mengkleuren zoals geel, roze, bruin enz. Mensen kunnen tot 5000 kleurnuances waarnemen en onderscheiden.

Via de zenuwbanen komen de kleurprikkels in het brein. Daar ontstaat de eigenlijke kleurwaarneming. Een bosbewoner ziet het groen van het bos waarschijnlijk met een andere intensiteit dan een stedeling? Emoties en ervaringen spelen bij het zien van kleuren eveneens een rol. Kegeltjes zijn kleurspecialisten die elk op één golflengte reageren. Als de drie verschillende soorten kegeltjes even sterk worden geprikkeld, zien we wit. De kegeltjes en staafjes hebben genoeg lichtintensiteit nodig om gewoon al geactiveerd te worden. De uitdrukking "'s Nachts zijn alle katten grijs" is uit het leven gegrepen: als het te donker is, wordt de wereld voor ons kleurloos, omdat de kegeltjes niet actief zijn. Als een van de specialisten, bijv. het type voor de kleur rood, ontbreekt, verwisselt die persoon de kleuren groen en rood en is hij kleurenblind.

Drie dimensies hebben twee ogen nodig!

Knijp even één oog dicht: U kunt enkel een vlak beeld zien! Het lijkt toch ruimtelijk? Dat doet ons brein: Het neemt ervaringswaarden erbij en maakt ons wijs dat er een ruimtegevoel is. Met maar één oog kunnen wij niet driedimensioneel kijken. Daarvoor hebben wij twee ogen nodig die optimaal samenwerken. Ons rechteroog neemt het beeld wat meer van rechts waar, ons linkeroog eerder van links. Opnieuw is het het brein dat hieruit het "juiste" en ruimtelijke beeld samenstelt.

MODE, KWALITEIT EN EERLIJKE PRIJZEN: DE FIELMANN-SERVICE.
Gratis oogmeting

Uw gezichtsvermogen wordt door onze deskundige opticiens gecontroleerd met behulp van de modernste technologie.




Tevredenheidgarantie

Bij Fielmann koopt u zonder risico. Als u niet tevreden bent met uw nieuwe bril, ruilen we hem om of nemen we hem retour en betalen u de aankoopprijs terug. Altijd.


Geld-terug-Garantie

Bij Fielmann koopt u gegarandeerd voor een voordelige prijs. Vindt u dezelfde bril binnen 6 weken na de aankoop elders voordeliger, dan neemt Fielmann de bril retour en betaalt het aankoopbedrag terug.